Χρήσιμες συμβουλές, για να προστατέψουμε την καρδιά μας, μάς δίνει ο συντοπίτης μας, καρδιολόγος, Γιάννης Τάσκος, δίνοντας έμφαση στην “αξία της πρόληψης”, η οποία, όπως αναφέρει σε συνέντευξή του στην “εδεσσαϊκή”, “…δεν έχει εμπεδωθεί στη συνείδηση του πληθυσμού, ενώ και η πολιτεία δεν φαίνεται να της έχει δώσει τη σημασία που της αξίζει.”
Παράλληλα ο κ. Τάσκος λέει “όχι στο κάπνισμα”, που “….ανήκει στους τρείς σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο, μαζί με το σακχαρώδη διαβήτη και την υψηλή χοληστερίνη. Μελέτες έχουν αποδείξει οτι διπλασιάζει τον κίνδυνο και ότι οι χρόνιοι καπνιστές, κατά μέσο όρο, έχουν προσδόκιμο ζωής κατά 10 χρόνια λιγότερο σε σχέση με έναν μη καπνιστή.”
Η συνέντευξη, που ακολουθεί, είναι πολύ διαφωτιστική, λύνει απορίες και καθοδηγεί σε μια πορεία ζωής, όπου θα πρέπει ο προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος να γίνει απαραίτητος για όλους μας, κυρίως, όμως, για τους άνδρες στην ηλικία των 40 και τις γυναίκες απ’ τα 50 και μετά.
Η συνέντευξη
“Ε”: Γιατί, παρ’ όλο που η ιατρική επιστήμη έχει κάνει άλματα, οι καρδιαγγειακές παθήσεις εξακολουθούν να είναι … ο μεγαλύτερος “δολοφόνος” παγκοσμίως;
– Τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία που διαθέτουμε είναι πράγματι απογοητευτικά: περίπου 18.6 εκατομμύρια ανθρώπων έχασαν τη ζωή τους, παγκοσμίως, απο καρδιαγγειακές παθήσεις και ο αριθμός έχει αυξηθεί κατά 17,1% σε σχέση με μία δεκαετία πρίν. Την ίδια χρονιά, καταγράφηκαν 523,2 εκατομμύρια περιστατικά με καρδιαγγειακή πάθηση και πάλι ο αριθμός είναι αυξημένος κατά 26,6% σε σχέση με το 2010.
Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή πάθηση είναι τρείς: το κάπνισμα, η υψηλή χοληστερίνη και ο σακχαρώδης διαβήτης, σηματικότατο όμως ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες όπως είναι η αρτηριακή υπέρταση, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή κ.α.
Σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα του 2020 η χώρα μας είναι προταθλήτρια στο κάπνισμα, στην Ευρώπη, με ποσοστό 42% επι του πληθυσμού ενώ παγκοσμίως βρίσκεται στην 9η θέση. Επιπλέον, πολλοί συνάνθρωποί μας επιλέγουν ή αναγκάζονται, λόγω των έντονων ρυθμών της καθημερινότητας, να ακολουθούν μία πολύ κακή διατροφή σε συνδυασμό με ελάχιστη ή και καθόλου άσκηση, με ολέθρια αποτελέσματα για την καρδιά.
“Ε”: Μήπως και οι άνθρωποι δεν τις παίρνουν … “στα σοβαρά” και δεν προσέχουν όσο θα έπρεπε κάποιους παράγοντες, π.χ. τη διατροφή τους;
– Δυστυχώς η αξία της πρόληψης δεν έχει εμπεδωθεί στη συνείδηση του πληθυσμού, ενώ και η πολιτεία δεν φαίνεται να της έχει δώσει τη σημασία που της αξίζει. Δεν είναι λίγοι οι ασθενείς, οι οποίοι αναφέρουν οτι δεν έχουν προβεί ποτέ σε καρδιολογικό έλεγχο, ακόμα και αν βρίσκονται σε προχωρημένη ηλικία.
Στις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (E.S.C.) αναφέρεται οτι οι άντρες πρέπει να πραγματοποιούν έναν προληπτικό καρδιολογικό έλεγχο απο την ηλικία των 40 και μετά ενώ οι γυναίκες απο τα 50 και μετά.
Πολλές φορές πρόκειται για αμέλεια, ενώ άλλες φορές για έναν παράλογο φόβο, ότι με την εξέταση μπορεί να εντοπιστεί καποιο πρόβλημα. Αυτό ακριβώς, όμως, είναι το νόημα των προληπτικών ελέγχων: αν υπάρχει κάποια πάθηση, να διαγνωστεί εγκαίρως, οπότε και η αντιμετώπισή της θα είναι πολύ πιο εύκολη, παρά να εντοπιστεί, όταν ήδη θα έχει προκληθεί εκτεταμένη βλάβη, η οποία αντιμετωπίζεται πολύ δυσκολότερα ή ακόμα χειρότερα, μπορεί να γίνει και απειλητική για την ίδια τη ζωή του ασθενούς.
Από την άλλη, πρέπει να τονιστεί ότι η επίσκεψη στον ιατρό δεν πρέπει να αποτελεί άλλοθι, ώστε να συνεχίζουμε τις «κακές» συνήθειες. Αναπόσπαστο κομμάτι της πρόληψης, μαζί με τον καρδιολογικό έλεγχο, αποτελεί η σωστή διατροφή, η άσκηση και η διακοπή του καπνίσματος.
Μελέτες μας έχουν αποδείξει ότι η καταλληλότερη διατροφή είναι η μεσογειακή και η καλύτερη άσκηση είναι το γρήγορο βάδισμα, συνεχόμενα, για τουλάχιστον 30 λεπτά την ημέρα. Ιδανικά έχει οριστεί ως κατώτερο όριο τα 150 λεπτά άσκηση την εβδομάδα.
“Ε”: Επηρεάζει, ίσως, και ο σύγχρονος τρόπος ζωής την καρδιά μας; Θα μπορούσε, δηλαδή, μια καρδιά ν’ αρχίσει να νοσεί, λόγω άγχους και στεναχώριας;
– Επιδημιολογικά στοιχεία μας έχουν αποδείξει ότι το χρόνιο άγχος αυξάνει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας. Ακόμα και μία οξεία φάση άγχους μπορεί να αποτελέσει τον προκλητικό παράγοντα για καρδιαγγειακό συμβάν σε ανθρώπους που είναι ήδη υψηλού κινδύνου. Παρ’ όλο που δε γνωρίζουμε τον ακριβή μηχανισμό δράσης του άγχους στην καρδιά, αποτελεί, σίγουρα, έναν επιβαρυντικό παράγοντα νόσησης για τον οποίο όμως φαίνεται ότι υπάρχει ένα μέσο ελέγχου: πολλαπλές μελέτες μας απέδειξαν ότι η άσκηση και γενικότερα η καλή φυσική κατάσταση βελτιώνουν σημαντικά την ψυχολογική κατάσταση του οργανισμού μας.
“Ε”: Δώστε μας και μερικές συμβουλές, γιατρέ. Για παράδειγμα, αν κάποιος άνθρωπος, ξαφνικά, αρχίσει να πονά στο στήθος, τι πρέπει να κάνει;
– Πολλές φορές ο οργανισμός μας προειδοποιεί, όταν βρίσκεται σε έντονη καταπόνηση (stress), λόγω κάποιας πάθησης. Δεν πρέπει να αγνοούμε αυτά τα σημάδια, αλλά να απευθυνόμαστε άμεσα στον προσωπικό μας ιατρό ή στο πλησιέστερο νοσοκομείο ή κέντρο υγείας. Πόνος στο στήθος ή/και στην πλάτη, πόνος ή αιμωδία (μούδιασμα) στο αριστερό άνω άκρο και σπανιότερα στο δεξί, δύσπνοια, εύκολη κόπωση στην άσκηση, είναι μερικά απο τα συμπτώματα, τα οποία δεν πρέπει να αγνοούμε.
Συνήθως, ο πόνος της καρδιάς δεν αλλάζει με τις κινήσεις του κορμού ή των άνω άκρων ούτε με τη θέση (καθιστή, ύπτια κλπ). Δυστυχώς λόγω της covid έχει μειωθεί η προσέλευση των ασθενών στο τμήμα επειγόντων των νοσοκομείων ακόμα και όταν εμφανίζονται τυπικά συμπτώματα καρδιοπάθειας.
Πρέπει να αντιληφθούμε ότι ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών, ακόμα και ανακοπής, λόγω καρδιοπάθειας είναι πολύ μεγαλύτερος απο τον κίνδυνο νόσησης απο την covid.
Από τις πρώτες εβδομάδες της πανδημίας ακόμα, η προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας ήταν η εξής: “To μήνυμα «Μένουμε Σπίτι» δεν ισχύει για τους ασθενείς με έμφραγμα”.
“Ε”: Μήπως θάπρεπε από νεαρή ηλικία να παίρνουμε κάποια προληπτικά μέτρα, για να προλάβουμε ενδεχόμενη πάθηση της καρδιάς μελλοντικά;
– Όπως αναφέρθηκα, προηγουμένως, πρέπει να διενεργείται ένας προληπτικός έλεγχος στους άντρες απο 40 ετών και μετά και στις γυναίκες απο 50 ετών και μετά.
Σε μικρότερες ηλικίες καλό είναι να πραγματοποιηθεί έστω μία φορά καρδιολογικός έλεγχος καθώς και εργαστηριακός (αιματολογικός) έλεγχος για πιθανές συγγενείς (εκ γεννετής) καρδιοπάθειες ή κληρονομικές παθήσεις όπως για παράδειγμα η οικογενής δυσλιπιδαιμία (υψηλή χοληστερίνη απο παιδική ακόμα ηλικία). Το βασικότερο, πάντως, είναι να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των παιδιών η υγιεινή διατροφή, η φυσική άσκηση και η πλήρης αποχή από το κάπνισμα.
“Ε”: Εχει συμβεί, ποτέ, κατά τη διάρκεια της ιατρικής σας καριέρας, κάποιο περιστατικό, που έπρεπε ν’ αποφασίσετε γρήγορα, για να βοηθήσετε τον ασθενή σας;
– Αρκετές φορές έχω βρεθεί μπροστά σε περιστατικά που απαιτούσαν άμεση αντιμετώπιση. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, όπου ακόμα και μέσα σε ελάχιστα λεπτά, μπορεί να κριθεί η έκβαση του περιστατικού και μια άμεση παρέμβαση να αποβεί σωτήρια για τον ασθενή.
Είναι σημαντικότατο, λοιπόν, να γίνει γρήγορα η σωστή διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση του επείγοντος περιστατικού γεγονός που προϋποθέτει, πέρα από την ετοιμότητα του ιατρού, την παρουσία των απαραίτητων δομών και μέσων.
Χαρακτηριστικά θα αναφέρω απόσπασμα από τις κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με το έμφραγμα: από τη στιγμή που ο ασθενής έρχεται σε επαφή με τον ιατρό, πρέπει να γίνει η διάγνωση μέσα σε 10 λεπτά και να πραγματοποιηθεί θρομβόλυση* μέσα στα επόμενα 10 λεπτά και μάλιστα όσο πιο νωρίς πραγματοποιηθεί τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα επιτυχίας της θεραπείας. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να αναφέρω ότι το ΕΚΑΒ αποκρίθηκε άμεσα σε όσα επείγοντα περιστατικά έτυχαν μεταφέροντας εγκαίρως τους ασθενείς στο Νοσοκομείο.
* (αντιμετώπιση του εμφράγματος σε κέντρα όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο αιμοδυναμικό εργαστήριο όπου πραγματοποιούνται στεφανιογραφίες και αγγειοπλαστικές)
“Ε”: Είναι επικίνδυνο, τελικά, το τσιγάρο για την καρδιά;
– Το κάπνισμα ανήκει στους τρείς σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο, μαζί με το σακχαρώδη διαβήτη και την υψηλή χοληστερίνη. Μελέτες έχουν αποδείξει οτι διπλασιάζει τον κίνδυνο και ότι οι χρόνιοι καπνιστές, κατα μέσο όρο, έχουν προσδόκιμο ζωής κατά 10 χρόνια λιγότερο σε σχέση με έναν μη καπνιστή. Ο κίνδυνος αυτός μειώνεται στο μισό, αν διακοπεί το κάπνισμα στην ηλικία των 50 και φτάνει σχεδόν στο φυσιολογικό, αν η διακοπή γίνει πριν την ηλικία των 30.
“Ε”: Πιστεύετε ότι κάποια μέρα θα μιλάμε για … τεχνητές καρδιές;
– Μπορεί να ακούγεται ως προϊόν επιστημονικής φαντασίας, όμως, ήδη, εδώ και 35 χρόνια, υπάρχουν τεχνητές καρδιές, οι οποίες, για την ώρα, χρησιμοποιούνται ως «γέφυρα», δηλαδή για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μέχρι να βρεθεί συμβατός δότης για μεταμόσχευση καρδιάς. Αναφέρεται, όμως, ότι το μεγαλύτερο διάστημα επιβίωσης με τεχνητή καρδιά ήταν λίγο περισσότερο απο 4,5 χρόνια!
Βάσει αυτού του στοιχείου, καθώς και ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, σε όλους τους τομείς, νομίζω ότι δεν είμαστε πολύ μακριά από το να δούμε στην κλινική πράξη τεχνητές καρδιές ακόμα και ως μόνιμη λύση σε υποψήφιους για μεταμόσχευση καρδιάς.