Υπάρχει μια βαθειά πεποίθηση στην ελληνική κοινωνία σχετικά με τους Ρώσους, το «ξανθό γένος», το ομόδοξο που πάντα είναι μαζί μας, σύμμαχός μας και προστάτης μας.
Πώς όμως δημιουργήθηκε αυτή η πεποίθηση, γιατί διατηρείται ακόμη και πόσο αληθινή είναι;
Η ιστορία έχει πολύ βαθιές ρίζες και θα πρέπει να ανατρέξουμε λίγο στο παρελθόν.
Εκεί γύρω στο 1000 μΧ οι σχέσεις της Δύσης με την Βυζαντινή αυτοκρατορία είχαν διαρραγεί με το σχίσμα των εκκλησιών το 1054, αλλά κυρίως με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους. Οι λεηλασίες και η βαρβαρότητα των Σταυροφόρων τρομοκράτησαν τον Ορθόδοξο κόσμο και οι σχέσεις μεταξύ Καθολικής και Ορθόδοξης εκκλησίας επλήγησαν καταστροφικά για πολλούς αιώνες. Η Αυτοκρατορία αποδυναμώθηκε και σταδιακά έμεινε ανίσχυρη απέναντι στην επέκταση του ισλάμ. Είναι χαρακτηριστική η ρήση που αποδίδεται στον Λουκά Νοταρά Μέγα Δούκα της περιόδου 1448 – 1453 «Κάλλιο σαρίκι τούρκικο παρά τιάρα παπική».
Μετά την Άλωση, η Δύση εγκατέλειψε και ξέχασε εντελώς τους χριστιανούς της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Οι Έλληνες αντιμετωπίζουν πλέον με καχυποψία οτιδήποτε προέρχεται από τη Δύση και στρέφουν σταδιακά τις ελπίδες τους στην νέα μεγάλη Ορθόδοξη δύναμη του Βορά.
Στο Βορά, η Ρώσικη αυτοκρατορία σταδιακά ενδυναμώνεται το 17ο-18ο αιώνα, μετά τις ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις του Μ. Πέτρου και της Μ. Αικατερίνης και αναζητά πρόσβαση στη Μαύρη θάλασσα.
Μετά την νικηφόρα κατάληξη του Ρωσοτουρκικού πόλεμου 1768-1774, υπογράφεται η Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, στην οποία, μεταξύ των άλλων, παραχωρείται στα εμπορικά πλοία, υπό ρωσική σημαία, το δικαίωμα ελεύθερης διέλευσης από τα Δαρδανέλια και το Αιγαίο, βγάζοντας το ρωσικό στόλο στη Μεσόγειο και αναγνωρίζεται η Ρωσία ως προστάτης των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Αν και το τίμημα του πολέμου για τον ελληνισμό ήταν πολύ μεγάλο, καθώς κατά τη διάρκειά του η Ρωσία υποκινεί για αντιπερισπασμό τα Ορλοφικά στην Πελοπόννησο και τα νησιά του Αιγαίου με αιματηρή κατάληξη, ο ελληνισμός υποτάσσεται ολοκληρωτικά στη ρωσική πολιτική και ενισχύονται προφητείες και θρύλοι για το «ξανθό γένος», που μέλλει να ελευθερώσει τους υπόδουλους Έλληνες από τον οθωμανικό ζυγό.
Τους θρύλους αυτούς ενισχύει και το “Ελληνικό Σχέδιο” το οποίο εκπονήθηκε από τη Μ. Αικατερίνη, το οποίο εν συντομία προέβλεπε το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε ένα κομμάτι που θα το κρατούσε η Ρωσία με εγκαθίδρυση νέου Ρώσου Αυτοκράτορα στην Κωνσταντινούπολη και ένα άλλο που θα οικοδομούσαν μια “Ελληνική” Αυτοκρατορία ουσιαστικά ως προσάρτημα της Ρωσίας ή καλύτερα ένα κράτος μαριονέτα, βασιλιάς του οποίου θα ήταν ένας Ρώσος πρίγκιπας.
Ο ρόλος των Ελλήνων σε αυτό το σχέδιο ήταν μηδενικός, πλην όμως οι Ρώσοι ήταν οι μόνοι που μπορούσαν και ενδιαφερόντουσαν να τους βοηθήσουν, καλλιεργώντας την ακλόνητη πεποίθηση ότι το «ξανθό γένος» θα τους απελευθερώσει.
Σε αυτά τα γεγονότα επίσης στηρίχθηκε, λίγο πριν τον Αγώνα, ο μύθος της Φιλικής Εταιρείας για τη Μεγάλη Δύναμη που κρύβεται πίσω της και θα βοηθούσε την επανάσταση.
Η έως τότε ρωσοκεντρική θεώρηση ήταν απόλυτα λογική, καθώς πολλοί Έλληνες ζούσαν και εργάζονταν στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Κανένας Έλληνας δεν σκεφτόταν αντισυμβατικά, το ότι η ελευθερία μπορεί να έρθει από τη Δύση. Όλες οι ελπίδες των υπόδουλων Ελλήνων είχαν αφεθεί στο «ξανθό γένος».
Δυστυχώς, όμως. Όταν έφτασε η μεγάλη στιγμή όλα αυτά αποδείχθηκαν ψέματα και μύθοι.
Όταν ξέσπασε η επανάσταση, η Ρωσία κράτησε απόλυτη ουδετερότητα παρά τις σφαγές των Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη, στη Χίο, τα Ψαρά και αλλού, φτάνοντας μάλιστα να είναι έτοιμη να εγγυηθεί την ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το Ελληνικό Σχέδιο είχε εγκαταλειφθεί και η Ρωσία είχε αποδεχθεί πλήρως τις αντιδραστικές πολιτικές του Υπ. Εξωτερικών της Αυστρίας Μέτερνιχ περί διατήρησης της καθεστηκυίας τάξης και ήταν σφόδρα απέναντι στην εξέγερση των Ελλήνων.
Το ελληνικό σχέδιο αποδείχθηκε αυταπάτη και ο πρώτος που το ένιωσε ήταν ο Αλέξανδρος Υψηλάντης με την καταστροφή του Ιερού Λόχου και στη συνέχεια οι υπόλοιποι επαναστατημένοι Έλληνες στο Μοριά, που περίμεναν μάταια βοήθεια, που δεν ήρθε ποτέ. Οι Έλληνες τότε νιώθουν προδομένοι και αντιλαμβάνονται ότι οι Ρώσοι εκμεταλλεύονταν τόσους αιώνες την ομοδοξία τους.
Εκεί κοντά, όμως, και λίγες δεκαετίες πριν την έναρξη της ελληνικής επανάστασης ξεκινάει ένας αναπροσανατολισμός της πνευματικής ελίτ των Ελλήνων. Εκατοντάδες νέοι Έλληνες μεταναστεύουν στη Δύση για να μορφωθούν, ασπάζονται τις επαναστατικές ιδέες του διαφωτισμού και της αυτοδιάθεσης, εμπνέονται από την Αμερικανική και Γαλλική επανάσταση και τις θεωρίες του Φιλελευθερισμού και η Δύση πλέον παύει να είναι ο εχθρός και οι ευρωπαίοι οι κακόβουλοι αιρετικοί. Ο Ρήγας, ο Κοραής, ο Ανώνυμος Έλληνας, ζουν και εμπνέονται από αυτήν. Το Εθνος προετοιμάζεται.
Ένα τεράστιο για την εποχή Φιλελληνικό κίνημα συγκλονίζει όλες τις Ευρωπαϊκές Χώρες και σταδιακά με την έναρξη της επανάστασης οι Κυβερνήσεις τους εκδηλώνονται έμπρακτα υπέρ της Ελλάδος. Εκατοντάδες νέοι Φιλέλληνες από όλη την Ευρώπη (πλην Ρωσίας) συρρέουν στην επαναστατημένη Ελλάδα. Την τελευταία στιγμή, όταν όλα πια έχουν χαθεί, καθώς οι Έλληνες ξεμένουν από χρήματα και όπλα, απευθύνονται προς τη υπερδύναμη της εποχής, την Αγγλία, η οποία αλλάζει την πολιτική της και αποφασίζει την ανεξαρτησία της Ελλάδος, πράγμα που γίνεται γεγονός το 1830.
Έκτοτε η Ελλάδα έχει ταυτίσει τα Εθνικά της συμφέροντα με αυτά της Δύσης. Όχι μόνο για γεωπολιτικούς, αλλά κυρίως για κοινωνικούς, ηθικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς λόγους.
Η Ρωσία ήταν και παραμένει μια τεράστια, πλην όμως καθυστερημένη χώρα. Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις δεν κατάφεραν να αλλάξουν την πολυδιάσπαστη και κατακερματισμένη κοινωνία της. Ο διαφωτισμός και οι φιλελεύθερες ιδέες είναι ακόμη και σήμερα ένα μεγάλο ζητούμενο για αυτή την αχανή χώρα. Από τον αυταρχικό δεσποτισμό των Τσάρων, πέρασε στον Κομμουνισμό και σήμερα λατρεύει αυταρχικούς Ολιγάρχες.
Η χώρα μας έκτοτε βρέθηκε πολλές φορές αντιμέτωπη με την πολιτική και τα συμφέροντά της, όπως και σήμερα με τον άδικο επιθετικό πόλεμο που διεξάγει κατά της Ουκρανίας.
Όμως ακόμη και σήμερα τους θρύλους αυτούς κάποιοι ελάχιστοι, ακραίοι, εξακολουθούν να τους πιστεύουν, είτε για ιδεολογικούς, είτε για πολιτικοθρησκευτικούς, είτε ακόμη για καθαρά οικονομικούς λόγους, διατηρώντας μύθους και αυταπάτες.
Σάκης Παρασκευόπουλος
Απόστρατος Αξιωματικός Π.Α.