«Ποτέ δεν είναι αργά!» Είναι μία φράση γεμάτη ελπίδα. Μία φράση που βρίσκει εφαρμογή σε δεκάδες διαφορετικές περιστάσεις στη ζωή μας, δημιουργώντας μία νέα προοπτική και πυροδοτώντας τις πρώτες σκέψεις για μία σημαντική αλλαγή. Δεν είναι ποτέ αργά για να αγαπήσεις ή να ξανα-αγαπήσεις τον εαυτό σου ή άλλα πρόσωπα, να ζητήσεις συγνώμη, ν’ αλλάξεις επάγγελμα ή να κάνεις σπουδές σ’ ένα αντικείμενο που αγαπάς, ν’ αναζητήσεις ένα πρόσωπο που σου λείπει, να στείλεις ένα μήνυμα σε κάποιον που σκέφτεσαι, να αγκαλιάσεις και να φιλήσεις ένα πρόσωπο που βρέθηκε κοντά σου, να πραγματοποιήσεις ένα ταξίδι σ’ έναν εξωτικό προορισμό… Συζητώντας με διάφορα πρόσωπα, καταλαβαίνω ότι δεν είναι πάντοτε εύκολο να τολμήσουμε κάτι που μπορεί να είναι όμορφο, ελκυστικό ή απελευθερωτικό, αλλά συνδέεται με έντονα αισθήματα και συναισθήματα τα οποία χρειάζεται να διαχειριστούμε μ’ έναν κατάλληλο τρόπο.
Μία αρκετά συνηθισμένη περίπτωση είναι η ανάγκη για την επούλωση ενός ψυχικού τραύματος που έχει ένα πρόσωπο και, κατά περιόδους το ταλαιπωρεί, χωρίς όμως να αισθάνεται αρκετά έτοιμο ώστε να το αντιμετωπίσει, ακόμη και σε συνθήκες ασφάλειας και σιγουριάς που μπορεί να προσφέρει ένας ικανός θεραπευτής. Μία μεταφορά που χρησιμοποιείται συχνά στην Συμβουλευτική Ψυχολογία είναι αυτή ενός ταξιδευτή. Κάποιες φορές, ένας ταξιδευτής, για να μπορέσει να φτάσει στον προορισμό που επιθυμεί, χρειάζεται να διασχίσει ένα βαθύ ποτάμι ή να περάσει μέσα από ένα τρομακτικό δάσος.
Συνήθως ψάχνουμε να βρούμε έναν πιο εύκολο δρόμο ή μία παράκαμψη, γνωρίζοντας ότι αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστούμε επιπλέον χρόνο. Όμως, όχι σπάνια, δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή, ένας πιο εύκολα προσβάσιμος και ασφαλής δρόμος για να φτάσουμε εκεί που θέλουμε. Σ’ όλες αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται να παλέψουμε με τους «δαίμονές» μας, να επεξεργαστούμε τους φόβους ή τις αναστολές μας και να προετοιμάσουμε τον εαυτό μας για ότι χρειάζεται να κάνουμε. Συνήθως αυτό σημαίνει να αναπτύξουμε κάποιες δεξιότητες που δεν έχουμε. Δεν είναι εύκολο να ζητήσει κάποιος συγνώμη από ένα πρόσωπο που πλήγωσε και να παραδεχθεί, με ταπεινότητα και αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη, το λάθος του. Άλλες φορές, χρειάζεται ν’ αντιμετωπίσουμε κάποιους «αόρατους» εχθρούς που είναι βαθύτεροι φόβοι και ανησυχίες μας, όχι εντελώς παράλογοι αλλά, ίσως, υπερβολικοί.
Προσωπικά, μου αρέσουν τα ταξίδια σε αναπτυσσόμενες και όχι αναπτυγμένες περιοχές του δυτικού πολιτισμού. Κάθε φορά όμως που σκέφτομαι ότι θα ήθελα να επισκεφτώ μία τέτοια περιοχή, ακόμη κι εντός Ελλάδος, έρχονται στο μυαλό μου τρομακτικές εικόνες, όπως ότι μπορεί να πάθω δηλητηρίαση, να κολλήσω κάποιον επικίνδυνο ιό, να μου επιτεθούν κακοποιοί, να με κλέψουν ή, ακόμη, και να με απαγάγουν. Και βέβαια, όλες αυτές οι τρομακτικές σκηνές που πλάθω με τη φαντασία μου, με αποθαρρύνουν από το να πραγματοποιήσω τα ταξίδια που θα ήθελα, για να καταλήξω αργότερα να κατηγορώ τον εαυτό μου ότι δεν έχω τα κότσια για κάτι το διαφορετικό που, όσο επικίνδυνο κι αν μοιάζει, θα πλούτιζε με εμπειρίες τη ζωή μου. Όμως, ποτέ δεν είναι αργά. Και, κυρίως, δεν είναι ποτέ αργά για να αναζητήσουμε την ευτυχία στη ζωή μας που μπορεί να προέλθει μέσα από ένα μεγάλο εύρος διαφορετικών δράσεων και καταστάσεων στη ζωή μας, τις οποίες χρειάζεται να επιλέξουμε και να κυνηγήσουμε συνειδητά.
Ποτέ δεν είναι αργά λοιπόν για μία αλλαγή και κάτι νέο στη ζωή μας και το ερώτημα είναι πως μπορούμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια που ορθώνονται μπροστά μας, κάθε φορά που αντιμετωπίζουμε το δίλημμα «να το κάνω ή να κάτσω στ’ αυγά μου». Προφανώς, για να μπούμε στον κόπο ν’ αναλάβουμε δράση χρειάζεται να έχουμε ένα σημαντικό κίνητρο. Οι άνθρωποι είναι ορθολογικά όντα. Για να δαπανήσουν ενέργεια, χρειάζεται να είναι κάπως σίγουροι ότι θα έχουν ένα κάποιο όφελος το οποίο, φυσικά, μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές μορφές. Για κάποιους ανθρώπους τα οικονομικά ή υλικά κίνητρα είναι πολύ σημαντικά, ενώ για άλλους η κοινωνική αναγνώριση και η φήμη. Για κάποιους είναι η «χαρά της στιγμής», η αίσθηση της απόλαυσης και της ικανοποίησης που μπορεί να λάβουν άμεσα συμμετέχοντας σε μία δράση. Κάποιες δράσεις, όπως ο εθελοντισμός, συνδυάζουν την κοινωνική αναγνώριση και την προσωπική ικανοποίηση μέσα από την ανθρώπινη επαφή ενώ άλλες δράσεις μπορεί να έχουν ως βάση την προσωπική ικανοποίηση και απόλαυση. Κάποιες από αυτές είναι πιθανό, μακροπρόθεσμα, να εξασφαλίσουν κι ένα σημαντικό εισόδημα (π.χ. συγγραφή, συμμετοχή σε καλλιτεχνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως το θέατρο, ο κινηματογράφος, τα εικαστικά). Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι υπάρχουν σημαντικοί φυσικοί, βιολογικοί ή και κοινωνικοί περιορισμοί, συνδεόμενοι με την ηλικία, για να ξεκινήσουμε κάποιες δραστηριότητες. Για παράδειγμα, είναι μάλλον δύσκολο να μάθει κάποιος ένα μουσικό όργανο ή χορό σε μεγάλη ηλικία, αλλά η ίδια η ζωή μας δείχνει ότι οι μόνοι περιορισμοί που υπάρχουν είναι αυτοί που βάζουμε εμείς στον εαυτό μας. Βεβαίως, κάθε νέα προσπάθεια που κάνουμε στη ζωή μας και για να υπάρξει αποτέλεσμα χρειάζεται να δείξουμε την ανάλογη πειθαρχία. Καθώς ο ίδιος μου έχω τεράστια δυσκολία να ελέγξω τα οικονομικά μου, καταλαβαίνω πόσο δύσκολο είναι να ελέγξει ένα πρόσωπο τις παρορμήσεις του. Όμως, για να πραγματοποιήσουμε ένα όνειρο, είναι αναγκαίο και ένας τρόπος για να τα καταφέρουμε είναι προβάλλοντας το μέλλον και σκεπτόμενοι τα οφέλη που προσδοκούμε. Συνοπτικά, για πολλά πράγματα που θα θέλαμε στη ζωή μας περιμένουμε την κατάλληλη στιγμή, η οποία όμως μπορεί να μην έρθει ποτέ, ειδικά αν δεν την προκαλέσουμε εμείς. Δεν υπάρχει ποτέ μία κατάλληλη στιγμή για να ζήσουμε τον αληθινό, αυθεντικό εαυτό μας, αν δεν τη δημιουργήσουμε εμείς!
Τροφή για σκέψη: Νιώθετε ίσως ότι δεν έχετε τον χρόνο να επιχειρήσετε κάτι που θα θέλατε στη ζωή σας; Είναι λογικό να αισθάνεσθε έτσι; Τί μπορεί να συμβεί αν ξεκινήσετε αύριο μία προσπάθεια; Τί σας εμποδίζει, τί σας δυσκολεύει, τί σας φοβίζει; Υπάρχει τρόπος να τα ξεπεράσετε όλα αυτά;
* Συμβουλευτικός ψυχολόγος και συγγραφέας – Μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί του, για συμβολή στη διαχείριση ψυχολογικών και προσωπικών ζητημάτων που σας απασχολούν, μέσω του Κοινωνικού Οργανισμού «The Orange Bus (Το Πορτοκαλί Λεωφορείο)» (Ινστιτούτο Συμβουλευτικής, Δημιουργικής Επικοινωνίας & Έκφρασης + Ψυχομετρίας, τηλ. 6944-252208, chrisbibitsos@yahoo.gr, Φιλελλήνων 23, Έδεσσα).