Μεταμόρφωση – μετουσίωση: Μια έκθεση φωτογραφίας σε ένα μνημείο

Άρθρα

Από τις 30.6 ως τις 9.7.2023 διοργανώθηκε από τον «Απελλής. Σύλλογος Εδεσσαίων Καλλιτεχνών» μια Έκθεση φωτογραφίας στην Έδεσσα, με τίτλο «Ο Κήπος του Μυστηρίου». Με τις τεχνικά και αισθητικά άρτιες φωτογραφίες που εκτέθηκαν διερευνήθηκε και παρουσιάστηκε το θέμα της μεταμόρφωσης. Ο χώρος έκθεσης ήταν το μνημείο, πρώην σησαμοτριβείο, «Μύλος των Γεύσεων», στο Βαρόσι. 

Με τη βοήθεια «παραδειγμάτων» – υποδειγμάτων εκφράστηκαν (α) τα ποσοτικά όρια που οδηγούν σε ποιοτικές μεταβολές, π.χ. κάμπια –κουκούλι – πεταλούδα, (β) η παράθεση αντικειμένων, π.χ. η εγκοπή στο μικρό αντικείμενο -μανταλάκι- και η εγκοπή  στο μεγάλο αντικείμενο -οθωμανικό γεφύρι Κιουπρί-, και (γ) η απόσταση θέασης του αντικειμένου και ο φωτισμός του, π.χ. η τσαλακωμένη χαρτοσακούλα που προσομοιάζει με χιονισμένο βουνό, όμως και άλλες θεωρήσεις. Ενδεχομένως, θα μπορούσαν να διατυπωθούν τρεις αδρές βαθμίδες  μετεξέλιξης – μεταμόρφωσης του αντικειμένου μέσω της απεικόνισής του: απεικόνιση (1) πιστή, (2) συνειρμική, και (3) που παραπέμπει σε άλλα αντικείμενα.

Πώς βοηθήθηκε από τη χρήση του μνημείου ο στόχος της έκθεσης, δηλαδή η ανάδειξη του «μυστηρίου»; Επίσης, πώς καλλιεργήθηκε από την έκθεση η σημαντικότητα του μνημείου, δηλαδή η τρισυπόστατη ενότητα ύλης – ένυλης μορφής – άυλων αξιών που αυτό μπορεί να προβάλει;

Οι φωτογραφίες της έκθεσης ερεύνησαν τα μέσα για την επίτευξη των επιμέρους στόχων τους, της μεταμόρφωσης (π.χ. α, β, γ, 1, 2, 3). Αντίστοιχα, η επιστήμη  της επανάχρησης των μνημείων καλείται να εντοπίσει τη βέλτιστη πρόταση για την καλλιέργεια της μνήμης και της συναισθηματικής και γνωστικής αξία της.

Ενδεχομένως, το κοινό ζητούμενο της φωτογραφικής έκθεσης και του μνημείου βρίσκεται σε ένα μετα-επίπεδο, το οποίο μπορεί να  είναι ο βέλτιστος βαθμός επίτευξης του στόχου τους: η πιστότητα προς το αντικείμενο, ή η συνάφεια με αυτό, ή η διαφοροποίηση από αυτό.

Η συγκεκριμένη έκθεση με τη διεξαγωγή της εντός του μνημείου, αναβαθμίζει το μνημείο μέσω της μεταμόρφωσής του από πρωτογενώς ανενεργό αντικείμενο σε αντικείμενο που υπηρετεί τη σύγχρονη καλλιτεχνική- ερευνητική δημιουργία και εν προκειμένω εστιάζει στις μεταμορφώσεις.  

Σχόλιο: Για τα μνημεία, στη χώρα μας η διαβάθμιση των επαναχρήσεων (πιστή, συνειρμική, διαφορετική)  έχει ερευνηθεί μόνο ελάχιστα.

Επομένως σύμφωνα με τα παραπάνω εκτιμάται ότι η  έκθεση «Ο κήπος του μυστηρίου» εντός ενός ανενεργού σησαμοτριβείου – μνημείου αποτελεί (για την έκθεση και το μνημείο) μια αρμονική και αμοιβαία χρήσιμη συμβίωση.

ΟΙ φωτογραφίες δημιουργήθηκαν από τις/τους: Κατερίνα Μπόνου, Έφη Παπαργυρίου, Σταυρούλα Φράγκου, Νίκο Μητρία, Ηλία Κεσσίσογλου. Το μνημείο αποκαταστάθηκε από τον Δήμο Έδεσσας υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και υπεύθυνος για την επανάχρησή του είναι ο Δήμος Εδεσσας.    

✍️  Νίκος Χατζητρύφων, δρ. πολιτικός μηχανικός, επί τιμή προϊστάμενος ΥΝΜΤΕΑΜΘ/ΥΠΠΟΑ