📍Εορτασμός Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης
📍Το μήνυμα της Πανελλήνιας Ενωσης Μεταφραστών για τον ρόλο του μεταφραστή στην επικοινωνία, τον πολιτισμό και την οικονομία
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μετάφρασης, που καθιέρωσε ο ΟΗΕ το 2017 και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 30 Σεπτεμβρίου, η Πανελλήνια Ενωση Μεταφραστών (ΠΕΜ) υπενθυμίζει κάτι που σπάνια σκεφτόμαστε. Πίσω από κάθε μεταφρασμένο κείμενο, όπως ένα μυθιστόρημα, μια σύμβαση ή μια εμπορική συμφωνία, βρίσκεται ένας άνθρωπος που ανέλαβε την ευθύνη της άρτιας μεταφοράς του μηνύματος —της μετάφρασης— για λογαριασμό μας.
Οι μεταφραστές υπήρξαν ανέκαθεν θεματοφύλακες του πολιτισμού, αλλά και του εμπορίου, γεφυρώνοντας το χάσμα της επικοινωνίας ανάμεσα σε γλώσσες, κουλτούρες και αγορές. Είναι επαγγελματίες υψηλής εξειδίκευσης, με βαθιά γνώση των πολιτισμικών και εμπορικών πλαισίων μέσα στα οποία κινούνται. Όμως, η θέση τους ήταν πάντα στην αφάνεια, γιατί καλή μετάφραση είναι εκείνη στην οποία ο αναγνώστης δεν αντιλαμβάνεται την παρουσία του μεταφραστή. Αυτή ακριβώς η αορατότητα οδηγεί σήμερα στο συμπέρασμα ότι η μετάφραση είναι μια απλή ή αυτονόητη διαδικασία η οποία μπορεί εύκολα και χωρίς επιπτώσεις να προσομοιωθεί ή να αυτοματοποιηθεί. Και πάνω στο ίδιο συμπέρασμα «πατάει» το αφήγημα της Τεχνητής Νοημοσύνης που ομογενοποιεί την ανθρώπινη επικοινωνία υποβιβάζοντάς την σε μια απλή στατιστική διεργασία.
Φέτος η Διεθνής Ομοσπονδία Μεταφραστών (FIT) αφιερώνει την ημέρα στη «Γλωσσική πολυμορφία και τα γλωσσικά δικαιώματα», με υπότιτλο «Η δύναμη του να σε καταλαβαίνουν». Το θέμα αφορά άμεσα τη γλώσσα μας. Μια γλώσσα μικρή σε αριθμό ομιλούντων, αλλά τόσο σημαντική για τον πολιτισμό και τις επιστήμες. Η γλώσσα μας κινδυνεύει να ισοπεδωθεί γιατί μέσα από τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης αλλοιώνεται η δομή της και οι κανόνες της. Η αλλοίωση της γλώσσας οδηγεί σε διάβρωση του πολιτισμού της.
Η ΠΕΜ δεν αντιμετωπίζει την τεχνολογία ως αντίπαλο. Οι μεταφραστές τη χρησιμοποιούν καθημερινά ως εργαλείο όπου και όταν είναι απαραίτητο, εφαρμόζοντας τα κριτήρια της Επιστήμης της Μετάφρασης. Η άμετρη χρήση της, όμως, τόσο στη μετάφραση όσο και σε άλλα επαγγέλματα του γλωσσικού χώρου, όχι μόνο αλλοιώνει τη γλώσσα αλλά υποβαθμίζει και την επικοινωνία: χάνονται οι αποχρώσεις, το ύφος, ο τόνος και τελικά το ίδιο το πλαίσιο.
Με την ευκαιρία της ημέρας, η ΠΕΜ τιμά τους μεταφραστές και τις μεταφράστριες αλλά και όλους τους επαγγελματίες του ευρύτερου γλωσσικού χώρου (διερμηνείς, υποτιτλιστές κ.ά.) που, μακριά από τα φώτα, συνεχίζουν να υπηρετούν την ανθρώπινη επικοινωνία σε όλες τις εκφάνσεις της.
Εκ μέρους του ΔΣ της ΠΕΜ
Μαρία Σγούρου – Πρόεδρος
