Η αίθουσα του Μουσείου Γέσιου στην Εδεσσα αποδείχθηκε μικρή τελικά, για να χωρέσει το πλήθος των πολιτών που διψούσαν να μάθουν, να θυμηθούν και να τιμήσουν τις ρίζες τους.
Σήμερα, Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, στις 12:00 το μεσημέρι, πραγματοποιήθηκε, με τεράστια επιτυχία, μια εξαιρετική εκδήλωση, την οποία διοργάνωσαν από κοινού το Μουσείο Γέσιου και ο Σύλλογος Μικρασιατών Ν. Πέλλας “Η Μπίγα”, δια του προέδρου του, Στράτου Καφετζή.
Κεντρική ομιλήτρια της εκδήλωσης ήταν η Δρ. Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, φιλόλογος και συγγραφέας Αγνή Κολιαδήμου. Με “όχημα” το εμπεριστατωμένο και πολυετές ερευνητικό της έργο, και σημείο αναφοράς το σπουδαίο βιβλίο της “Πρόσφυγες στο Νομό Πέλλας 1912-1967”, καθήλωσε το κοινό, προσφέροντας μια συναρπαστική αναδρομή στην έλευση και την εγκατάσταση των προσφύγων στην Εδεσσα και τα χωριά της.
Η παρουσίαση βασίστηκε σε στοιχεία που προέκυψαν από πολύχρονη έρευνα σε φορείς-κλειδιά, όπως το Μικρασιατικό Κέντρο Ερευνών, ο Δήμος Εδεσσας και η Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Η ομιλήτρια ζωντάνεψε μπροστά στα μάτια των παρευρισκομένων τα σκληρά αλλά και ελπιδοφόρα χρόνια της εγκατάστασης, φωτίζοντας τις δημογραφικές διαστάσεις της εποχής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας του 1928, σε ένα Νομό 97.176 κατοίκων, οι πρόσφυγες ανήλθαν σε 41.851.
Αναλυτικότερα, στην Επαρχία Γιαννιτσών καταγράφηκαν 22.093 πρόσφυγες, στην Επαρχία Αλμωπίας 14.529 και στην Επαρχία Εδεσσας 9.632 (με καταγωγή 51% από τη Μικρά Ασία, 32,8% από τον Πόντο και 11% από τη Θράκη).
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας της η Δρ. Κολιαδήμου παρουσίασε ντοκουμέντα για τα εμπόδια και τα προβλήματα στη συμβίωση με τους γηγενείς, αλλά και τις ιδιαιτερότητες της εγκατάστασης: από τις 50 οικογένειες από την Μπίγα και τις 55 από το Μοναστήρι που εγκαταστάθηκαν σε Εδεσσα και Προάστιο, έως τα 170 άτομα από τη Γευγελή σε Εδεσσα και Κλησοχώρι, και τις 21 οικογένειες από τη Βόρεια Ηπειρο.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά στους οικισμούς, όπου η εγκατάσταση δοκιμάστηκε σκληρά ή απέτυχε, όπως στη Σωτήρα, στους Λύκους, στη Μαργαρίτα, στα Βρυτά, στην Κερασιά, στο Σάμαρι, στη Φλαμουριά και στον Αγρα, είτε λόγω της άρνησης των γηγενών είτε εξαιτίας της ακαταλληλότητας και του περιορισμένου κλήρου της γης.
Στον αντίποδα, ως μοναδικό παράδειγμα επιτυχημένης και ομαλής εγκατάστασης αναδείχθηκε το Κλησοχώρι.
Γενικότερα θα λέγαμε πως η ατμόσφαιρα στην κατάμεστη αίθουσα ήταν φορτισμένη με συγκίνηση. Η αφήγηση της συγγραφέως άγγιξε τις χορδές των ανθρώπων που έβλεπαν στους προγόνους των αφηγήσεων τους δικούς τους παππούδες και γονείς, αυτούς που ρίζωσαν, μόχθησαν και άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στην ταυτότητα του τόπου μας.
Θερμά συγχαρητήρια αξίζουν στο Μουσείο Γέσιου, στον Πρόεδρό του Φίλιππο Γκιούρο, καθώς και στον Σύλλογο Μικρασιατών Ν. Πέλλας “Η Μπίγα” και στον πρόεδρό του Στράτο Καφετζή, για αυτήν την πρωτοβουλία μνήμης.
Στην εκδήλωση, να πούμε, τέλος, πως παραβρέθηκαν οι Βουλευτές Γιώργος Καρασμάνης, Λάκης Βασιλειάδης, Θεοδώρα Τζάκρη, ο Δήμαρχος Εδεσσας Γιάννης Τσεπκεντζής, ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Εργων και μέλος του Συλλόγου Μικρασιατών Αντώνης Κυρμίζογλου, ο Δημοτικός Σύμβουλος Δημήτρης Γιώγας, εκπρόσωποι Συλλόγων, εκπαιδευτικοί, κ.ά.
Μαρία Στεφ. Βαγουρδή
Δημοσιογράφος
✉️ mariavagourdi@yahoo.com
