Σάκης Αρναούτογλου: Η επόμενη μεγάλη μάχη κερδίζεται πριν αρχίσει.
Τα νέα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ανησυχητικά, αλλά ταυτόχρονα μας δείχνουν και κάτι πολύ σημαντικό.
Ότι γνωρίζουμε πλέον καλύτερα τον κίνδυνο και μπορούμε να δράσουμε πριν γίνει καταστροφή.
Μόλις χθες, 12 Αυγούστου 2026, το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσε ότι το 50% της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου βρίσκεται σε κάποια βαθμίδα ξηρασίας. Το 9% βρίσκεται ήδη σε κατάσταση συναγερμού, δηλαδή σε περιοχές όπου η έλλειψη βροχής και υγρασίας του εδάφους έχει αρχίσει να προκαλεί εμφανή πίεση στη βλάστηση και στις καλλιέργειες.
Η σύγκριση με δύο από τις πιο δύσκολες χρονιές ξηρασίας στην Ευρώπη είναι αποκαλυπτική. Στο τέλος Ιουλίου του 2018 το 54% της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου βρισκόταν σε κάποια βαθμίδα ξηρασίας και το 2022 το ποσοστό έφτανε το 60%. Φέτος, στο τέλος Ιουλίου του 2026, το αντίστοιχο ποσοστό βρίσκεται ήδη στο 50%. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η κατάσταση συναγερμού, όπου η ξηρασία έχει αρχίσει να προκαλεί εμφανή πίεση στη βλάστηση και στις καλλιέργειες.
Το 2018 βρισκόταν σε συναγερμό το 3% της περιοχής, το 2022 το 11% και φέτος ήδη το 9%. Το 2022 το ποσοστό αυτό συνέχισε να αυξάνεται και κορυφώθηκε στο 18% στα μέσα Αυγούστου, ενώ το 2018 έφτασε το 6% στο τέλος Αυγούστου. Για το 2026 επομένως η εξέλιξη των επόμενων εβδομάδων θα είναι κρίσιμη, καθώς βρισκόμαστε ήδη, πριν από τα μέσα Αυγούστου, σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από εκείνα του 2018 και όχι πολύ μακριά από αυτά του εξαιρετικά ξηρού 2022.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο μετεωρολογικό. Η έλλειψη βροχής έχει μειώσει την υγρασία του εδάφους σε μεγάλο μέρος της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης και έχει οδηγήσει σε πολύ χαμηλές ροές ποταμών. Ο Λίγηρας, ο Πάδος, ο Ρήνος και ο Δούναβης έχουν φτάσει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Οι επιπτώσεις έχουν ήδη περάσει στη γεωργία. Οι προβλέψεις για τις χειμερινές καλλιέργειες έχουν μειωθεί περίπου κατά 1 έως 4% μέσα σε έναν μήνα, ενώ για το καλαμπόκι και τον ηλίανθο οι εκτιμώμενες μειώσεις φτάνουν το 6 έως 7%.
Η ίδια πίεση φτάνει πλέον και στην ενέργεια και στις μεταφορές. Οι υψηλές θερμοκρασίες και οι χαμηλές στάθμες των ποταμών έχουν επηρεάσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και την πυρηνική παραγωγή στη Γαλλία. Στον Δούναβη έχουν υπάρξει προβλήματα στη ναυσιπλοΐα, στην ύδρευση και στη γεωργική δραστηριότητα.
Και μετά έρχονται οι πυρκαγιές. Μέχρι τις 5 Αυγούστου 2026 είχαν καεί περισσότερα από 505.000 εκτάρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι περίπου 379.000 την ίδια ημερομηνία του 2025. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί το 2025 ήταν τελικά η χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη συνολική καμένη έκταση.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ο κίνδυνος πυρκαγιών δεν περιορίζεται πλέον στις παραδοσιακά ευάλωτες περιοχές της Μεσογείου. Σημαντικά περιστατικά έχουν καταγραφεί ακόμη και στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη βόρεια Γαλλία.
Για όλα αυτά δεν άρχισα να μιλώ σήμερα.
Ως Ευρωβουλευτής, στις 2 Ιουλίου 2025 έθεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το ζήτημα της έλλειψης πραγματικής στρατηγικής πρόληψης στην Πολιτική Προστασία της χώρας μας, με μεγαλύτερο ρόλο για τις περιφέρειες, τους δήμους και τις δασικές υπηρεσίες.
Στις 10 Φεβρουαρίου 2026 ζήτησα πραγματικό προληπτικό σχεδιασμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συστηματική χαρτογράφηση της κλιματικής τρωτότητας των ευρωπαϊκών περιφερειών και σύνδεση των ευρωπαϊκών πόρων με έργα πρόληψης και ανθεκτικότητας.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2026 έθεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ζήτημα της επαναχρησιμοποίησης νερού για τη γεωργία στις περιοχές που αντιμετωπίζουν λειψυδρία.
Και στη συνέχεια η ίδια η Ευρώπη άρχισε να κινείται ακόμη πιο καθαρά προς αυτή την κατεύθυνση.
Τον Μάρτιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση του κινδύνου των πυρκαγιών, που καλύπτει πλέον ολόκληρο τον κύκλο, από την πρόληψη και την ετοιμότητα μέχρι την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση.
Στις 29 Ιουνίου 2026 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακολούθησε με σύσταση για καλύτερη πρόληψη, καλύτερη διαχείριση γης και δασών, αξιοποίηση δεδομένων και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και μεγαλύτερη στήριξη των τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει σε ετοιμότητα για το 2026 22 πυροσβεστικά αεροσκάφη και 5 ελικόπτερα, μαζί με επίγειες ομάδες πυρόσβεσης. Από τις αρχές Ιουνίου το Copernicus έχει ενεργοποιηθεί 30 φορές για πυρκαγιές σε διάφορες χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Και σήμερα συμμετέχω ως σκιώδης συντάκτης της γνωμοδότησης της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης για τον νέο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας.
Δεν έχει σημασία να πούμε ότι κάποιος δικαιώθηκε. Σημασία έχει ότι η κατεύθυνση που υποστηρίζουμε εδώ και καιρό γίνεται πλέον ευρωπαϊκή προτεραιότητα.
Πρόληψη πριν από την καταστροφή. Καλύτερη διαχείριση του νερού. Σύγχρονη μετεωρολογική παρακολούθηση. Έγκαιρη προειδοποίηση. Ανθεκτικότερη γεωργία. Καλύτερη διαχείριση των δασών. Ισχυρότερες περιφέρειες και δήμοι.
Και εδώ βρίσκεται το αισιόδοξο μήνυμα.
Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο, αλλά δεν μας αφήνει χωρίς επιλογές. Σήμερα έχουμε περισσότερη επιστημονική γνώση, καλύτερες προγνώσεις, δορυφόρους, το Copernicus, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ευρωπαϊκούς μηχανισμούς Πολιτικής Προστασίας και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε κάθε καύσωνα, κάθε ξηρασία ή κάθε ακραίο καιρικό φαινόμενο. Μπορούμε όμως να είμαστε πολύ καλύτερα προετοιμασμένοι όταν έρθουν.
Και μπορούμε να εμποδίσουμε ένα ακραίο φαινόμενο να μετατρέπεται τόσο εύκολα σε ανθρώπινη, περιβαλλοντική και οικονομική καταστροφή.
Αυτό είναι το στοίχημα της πρόληψης. Και αυτό το στοίχημα μπορούμε να το κερδίσουμε.
Τα νέα επίσημα στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μπορειτε να τα βρειτε εδώ
https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-news-and-updates/worsening-drought-and-record-heat-grip-europe-fuelling-extraordinary-wildfires-and-extremely-low-2026-08-12_en
