✍️ Της δημοσιογράφου Μαρίας Στεφ. Βαγουρδή
🌿 Αποχαρακτηρίστηκε για να σωθεί ο Πλάτανος των Καταρρακτών
🌿 ΓΙΑΤΙ ΚΡΙΘΗΚΕ ΑΝΑΓΚΑΙΟ ΤΟ ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΟΥ 400 ΕΤΩΝ ΔΕΝΔΡΟΥ
Εντονες συζητήσεις και αντιδράσεις προκάλεσαν, τις τελευταίες ημέρες, οι εργασίες κλαδέματος στον εμβληματικό πλάτανο που δεσπόζει στην ανατολική είσοδο του Πάρκου των Καταρρακτών, ένα δένδρο-σύμβολο για την πόλη, με ηλικία που ξεπερνά τα 400 χρόνια ζωής. Πολλοί πολίτες εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους, μέσω των social media, για την εικόνα του δένδρου μετά το κλάδεμα, εκφράζοντας φόβους και ανησυχία για την τύχη του.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα κρύβεται μια απολύτως αναγκαία και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση, με μοναδικό στόχο τη διάσωση του υπεραιωνόβιου πλατάνου από τη φθορά του χρόνου και τον υπαρκτό κίνδυνο κατάρρευσης.
Ο γεροΠλάτανος του πάρκου των Καταρρακτών, ηλικίας περίπου 420 ετών, αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια σοβαρό πρόβλημα ρηγμάτωσης στον κορμό του. Σύμφωνα με ειδικούς που βρίσκονται σε στενή συνεργασία με το Δασαρχείο Εδεσσας και τον Δήμο, η κεντρική σχισμή που έχει δημιουργηθεί ενέχει τον κίνδυνο ακόμη και να “ανοίξει” το δένδρο στη μέση, ιδιαίτερα σε συνθήκες έντονων καιρικών φαινομένων.
Καμία παρέμβαση σε ένα υπεραιωνόβιο δένδρο δεν είναι εύκολη, ούτε για εκείνον που την υλοποιεί, ούτε για εκείνον που την αντικρίζει.
Απαιτεί γνώση, προσοχή και, πάνω απ’ όλα, σεβασμό. Στην περίπτωση του γεροπλάτανου των Καταρρακτών, η δύσκολη αυτή απόφαση ελήφθη με μοναδικό στόχο να συνεχίσει να στέκει όρθιος για πολλές ακόμη γενιές, διατηρώντας την ομορφιά και τη ζωντανή ιστορία του τόπου.
Υπενθυμίζεται ότι στο παρελθόν, και συγκεκριμένα πριν από τέσσερα χρόνια, είχε αποκοπεί μεγάλο κλαδί σε διαστάσεις δένδρου, έπειτα από ισχυρούς ανέμους, με το ευτύχημα τότε να είναι πως το περιστατικό σημειώθηκε νυχτερινές ώρες και όχι σε περίοδο αυξημένης επισκεψιμότητας, πάνω στη γέφυρα της εισόδου των Καταρρακτών.
Μέχρι πρότινος, ο πλάτανος ήταν χαρακτηρισμένος ως διατηρητέο “Μνημείο της Φύσης”. Αυτός ο χαρακτηρισμός, όμως, στην πράξη δεν επέτρεπε τις παρεμβάσεις που απαιτούνταν για τη σωτηρία του. Οπως εξηγούν στην “εδεσσαϊκή” οι ειδικοί, σε πλατάνια που φέρουν αυτόν τον χαρακτηρισμό, το κλάδεμα επιτρέπεται μόνο σε ελάχιστο βαθμό, στην προκειμένη περίπτωση μόλις 5-7% της συνολικής κόμης, ποσοστό που δεν επαρκούσε για να μειωθεί το επικίνδυνο βάρος που ασκείται στον ήδη επιβαρυμένο κορμό.
Για το λόγο αυτό, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ο αποχαρακτηρισμός του πλατάνου ως “μνημείο της φύσης”, καθαρά για πρακτικούς και προστατευτικούς λόγους.
Οι εργασίες κλαδέματος έγιναν, λοιπόν, σταδιακά και με απόλυτο σεβασμό στη φυσιολογία του δένδρου. Γιατί, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν μπορούσε να γίνει απότομα μια εκτεταμένη επέμβαση, καθώς αυτό θα στρέσαρε υπερβολικά τον πλάτανο. Ετσι, αρχικά και συγκεκριμένα πριν ένα χρόνο περίπου, μειώθηκε η κόμη κατά 15–20%, όπως προβλέπεται ως πρώτος χειρισμός, ώστε να μην προκληθεί σοκ στο δένδρο, ενώ στη συνέχεια έγινε πιο βαθύ κλάδεμα, προκειμένου να ελαφρυνθεί όσο το δυνατόν περισσότερο το βάρος που φέρει ο κορμός.
Οι εργασίες έχουν πλέον ολοκληρωθεί και, σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες, δεν προβλέπονται άλλες παρεμβάσεις στο άμεσο μέλλον.
Παρά την εικόνα που ενδεχομένως ξενίζει, οι ειδικοί εμφανίζονται αισιόδοξοι. Ο πλάτανος είναι ένα εξαιρετικά ανθεκτικό δένδρο, “δένδρο αιωνιότητας”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν. Διαθέτει τη μοναδική ικανότητα να δημιουργεί συνεχώς νέο εσωτερικό ιστό, ακόμη και όταν τμήματά του γερνούν και μετατρέπονται σε ξύλωμα. Η βραδεία και ελεγχόμενη ανάπτυξη νέων κλαδιών είναι κρίσιμη, ώστε αυτά να αποκτήσουν πυκνό και ανθεκτικό ιστό και να μην είναι επιρρεπή σε θραύσεις.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν επίσης ότι σε περιόδους δυσμενών καιρικών συνθηκών, για λόγους ασφάλειας, οι πολίτες θα πρέπει να αποφεύγουν την παραμονή κοντά σε μεγάλα δένδρα, ανεξαρτήτως κατάστασης.
🖍 Το άρθρο είχε δημοσιευθεί στην έντυπη εφημερίδα “εδεσσαϊκη” Ν. Πέλλας.
