Ερωτηματικά και έντονες ανησυχίες έχουν προκληθεί από την κυβερνητική διαχείριση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, ενός έργου ιδιαίτερης στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας ύψους περίπου 3,5 δισ. ευρώ, για το οποίο έχει εγκριθεί χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από την ΕΕ. Ωστόσο, η απόφαση για επικαιροποίηση των τεχνικών και οικονομοτεχνικών δεδομένων του δημιουργεί αμφιβολίες για το κατά πόσο είχαν εξαρχής αξιολογηθεί σωστά οι παράμετροι του σχεδιασμού.
Οι κακοί χειρισμοί της ελληνικής κυβέρνησης, η επικοινωνιακή διαχείριση του ζητήματος και η προσπάθεια μετακύλισης ευθυνών προς την Κύπρο, παρουσιάζοντας την ως επιφυλακτική ή αρνητική απέναντι στο έργο, λόγω προβληματισμών για τη βιωσιμότητά του, έχουν οδηγήσει σε μια δημόσια αντιπαράθεση Ελλάδα και Κύπρο που εντείνει τις ανησυχίες αναφορικά με τη διαφάνεια, την αξιοπιστία των κυβερνητικών χειρισμών και τη συνολική πορεία του έργου. Ιδιαίτεροι προβληματισμοί έχουν εκφραστεί σε σχέση με ζητήματα ανάθεσης και δαπανών. Συγκεκριμένα, η εξαγορά της εταιρείας EuroAsia Interconnector Ltd από τον ΑΔΜΗΕ, η επιλογή της Nexans για την κατασκευή του καλωδίου χωρίς ανοικτό διαγωνισμό, καθώς και οι μέχρι σήμερα δαπάνες εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ πριν τη διασφάλιση πλήρους χρηματοδότησης, εγείρουν ζητήματα νομιμότητας και επιβάρυνσης φορολογουμένων.
Όμως το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, πέρα από την οικονομική του διάσταση, έχει έντονο γεωπολιτικό χαρακτήρα για την Ελλάδα και την Κύπρο, ιδίως υπό το πρίσμα των τουρκικών αντιδράσεων (παρεμπόδιση ερευνητικών εργασιών στην Κάσο) και της πιθανής διασύνδεσης των κατεχομένων με την Τουρκία. Επειδή, η αναμφισβήτητη γεωπολιτική σημασία του έργου επιτάσσει την υλοποίηση του, με τήρηση των κανόνων της επιστήμης, των κανόνων δικαίου, της διαφάνειας, αλλά και της μη ασύμμετρης επιβάρυνσης των πολιτών και των οικονομιών της Ελλάδας και της Κύπρου και, το σημαντικότερο, της μη διατάραξης των σχέσεων της χώρας μας με την Κύπρο ιδιαίτερα σ’ αυτή την κρίσιμη συγκυρία, οι βουλευτές του κόμματος Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο, Θεοδώρα Τζάκρη, Γιώτα Πούλου, Δρ. Μιχαήλ Χουρδάκης και Ραλλία Χρηστίδου, κατέθεσαν Ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την οποία ζητούν απαντήσεις στα εξής ερωτήματα:
- Σε ποιες ενέργειες θα προβεί και τι μέτρα θα λάβει η Κυβέρνηση σε συνεργασία και με την ΕΕ για τη διασφάλιση της υλοποίησης του έργου έναντι των εμποδίων που θέτει η Τουρκία;
- Θα ασκήσει η Ελλάδα τα κυριαρχικά της δικαιώματα και πότε σχετικά με την υλοποίηση του έργου ενεργειακής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου;
- Μπορεί ο κ. Υπουργός να μας γνωστοποιήσει το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου;
- Με ποια οικονομική μελέτη και εκτίμηση για την αξία της εταιρείας προχώρησε ο ΑΔΜΗΕ το 2023 στην εξαγορά της Euroasia Interconnector έναντι ποσού 48,8 εκατ. ευρώ;
- Με ποιο σκεπτικό η ΡΑΕΕΥ από το ανωτέρω ποσό των 48,8 εκατ. ευρώ ενέκρινε μόνο ένα μικρό μέρος (12-14 εκατομμύρια ευρώ);
- Ποια ήταν η μετοχική σύνθεση της Euroasia Interconnector πριν από την εξαγορά της;
- Σε ποιο ποσό ανέρχονται οι μέχρι σήμερα δαπάνες κάθε είδους του ΑΔΜΗΕ για το έργο; Ποιο μέρος αυτών έχει εγκριθεί από τη ΡΑΕΕΥ; Υπήρξε προηγούμενη συνεννόηση με τους αρμόδιους φορείς της Κύπρου, όπως ο Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η Ρυθμιστική Αρχή; Αληθεύει ότι η ΡΑΕΚ ενέκρινε την καταβολή μικρού μέρους (ίσως κάτω του 10%) των εν λόγω δαπανών;
- Με ποιο ακριβώς σκεπτικό προέβη ο ΑΔΜΗΕ στις ανωτέρω δαπάνες χωρίς προηγουμένως να έχει διασφαλιστεί η υλοποίηση του έργου; Έχουν εγερθεί διεκδικήσεις από τη Nexans για τη μη διασφάλιση της υλοποίησης του έργου;
- Με ποια νομική τεκμηρίωση παρακάμφθηκε το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων στην ανάθεση του έργου στη Nexans χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού;
- Ποια η θέση των αρμοδίων Γενικών Διευθύνσεων της ΕΕ, η οποία επιδοτεί το έργο με 657 εκατ. ευρώ, για τη διαδικασία ανάθεσης του έργου;
- Ισχύει η δήλωση του Κύπριου Υπουργού ενέργειας ότι από τον Νοέμβριο του 2024 η κυβέρνηση της Κύπρου έχει αποστείλει στην ελληνική κυβέρνηση τις παραγγελθείσες από το κυπριακό κράτος μελέτες που καταδεικνύουν την προβληματικότητα της οικονομικής βιωσιμότητας του έργου (προφανώς με τα μη επικαιροποιημένα τεχνικοοικονομικά δεδομένα); Αν ναι γιατί κυβέρνηση δεν τις έχει γνωστοποιήσει; Με ποιο σκεπτικό τις αγνόησαν τόσο η κυβέρνηση όσο και ο ΑΔΜΗΕ;
- Πως σκέπτεται ο κ Υπουργός και η κυβέρνηση γενικότερα να αναλάβει τις ευθύνες του για τις δημόσιες τοποθετήσεις του, που διαψεύστηκαν από την κυπριακή κυβέρνηση και προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα θέτοντας σε κίνδυνο τις σχέσεις της χώρας μας με την Κύπρο;
Επίσης, ζητούν να κατατεθούν στη Βουλή, εντός της προθεσμίας που ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής: - Οι σχετικές μελέτες βάσει των οποίων η ΕΕ αποφάσισε τη χρηματοδότηση του έργου με 657 εκατομμύρια ευρώ καθώς επίσης και τις και τις σχετικές αποφάσεις της ΕΕ.
- Η απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ΑΔΜΗΕ και της σχετικής εισήγησης των αρμόδιων υπηρεσιών του για την εξαγορά της Euroasia έναντι του ποσού των 48,8 εκατομμυρίων ευρώ.
- Η σχετική απόφαση της ΡΑΕΕΥ και τη σχετική εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών της στην ολομέλειά της για την έγκριση μέρους (12-14 εκατομμύρια ευρώ) από τα 48,8 εκατομμύρια. ευρώ.
- Η απόφαση ανάθεσης του διοικητικού συμβουλίου του ΑΔΜΗΕ και η σχετική εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών του για την ανάθεση του έργου στη Nexans.
- Τις μελέτες που από το Νοέμβριο του 2024 η κυβέρνηση της Κύπρου έχει αποστείλει στην ελληνική κυβέρνηση τις παραγγελθείσες από το κυπριακό κράτος μελέτες που καταδεικνύουν την προβληματικότητα της οικονομικής βιωσιμότητας του έργου.
