Στον μακαριστό κορυφαίο Δογματικό Θεολόγο π. Ιωάννη Ρωμανίδη αναφέρεται σε άρθρο του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος, με αφορμή την επέτειο 25 ετών από την εκδημία του.
Ο Σεβασμιώτατος περιγράφει τον κληρικό και τον θεολόγο όπως τον γνώρισε μέσα από μαρτυρίες, αλλά και το συγγραφικό του έργο. “Η ζωή του ήταν ένας διαρκής αγώνας για την επαναφορά και βίωση της ορθοδόξου παραδόσεως ως ορθοδόξου θεολογίας και ησυχασμού. Βρήκε πολλές αντιστάσεις και αντιδράσεις, γιατί από τον 18ο αιώνα και εντεύθεν εισήλθε και στην Ορθόδοξη Εκκλησία η εκκοσμίκευση στην θεολογία και στην ζωή”, αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου εκφράζει επίσης τις ευχαριστίες του στον Πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου Αγίου Όρους Αρχιμ. Εφραίμ, ο οποίος ανακοίνωσε πρόσφατα, στην Μοναστική Σύναξη που έγινε στην Ιερά Μονή Φανερωμένης Λευκάδος, ότι η Ιερά Μονή του, με το Ίδρυμα «Μάξιμος Γραικός», θα συγκαλέσει Θεολογικό Συνέδριο για να μελετηθεί το περισπούδαστο έργο του π. Ιωάννου Ρωμανίδη.
Το άρθρο του Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου
Πρίν 25 χρόνια, τήν 1 Νοεμβρίου 2001, ἑορτή τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων κοιμήθηκε ἐν Κυρίῳ μπροστά στόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, τῆς ὁδοῦ Αἰόλου, πλησίον τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Χρυσοσπηλιώτισσας, τήν ὥρα πού προετοιμαζόταν νά ἀνάψη κερί, ὁ κορυφαῖος Δογματικός Θεολόγος π. Ἰωάννης Ρωμανίδης, ὁ Καππαδόκης καί Προφήτης τῆς Ρωμηοσύνης, ὡς τρόπος θεολογίας καί ζωῆς.
Ἡ ζωή του ἦταν ἕνας διαρκής ἀγῶνας γιά τήν ἐπαναφορά καί βίωση τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως ὡς ὀρθοδόξου θεολογίας καί ἡσυχασμοῦ. Βρῆκε πολλές ἀντιστάσεις καί ἀντιδράσεις, γιατί ἀπό τόν 18ο αἰῶνα καί ἐντεῦθεν εἰσῆλθε καί στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἡ ἐκκοσμίκευση στήν θεολογία καί στήν ζωή.
Αὐτός γνώρισε τήν ὀρθόδοξη θεολογία καί τόν ὀρθόδοξο ἡσυχασμό ἀπό τό περιβάλλον τῆς οἰκογενείας του, κυρίως ἀπό τήν μητέρα του πού ζοῦσε στό κέντρο τοῦ Μανχάταν Νέας Ὑόρκης, πολύ κοντά στόν χῶρο ὅπου εἶναι τό κτήριο τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ὡς ἀσκήτρια, καί κοιμήθηκε ὡς μοναχή στήν Ἱερά Μονή Σουρωτῆς, τήν ὁποία ἀγαποῦσε ὁ ἅγιος Παΐσιος, ἔπειτα γνώρισε τήν ὀρθόδοξη θεολογία ἀπό τόν πρῶτο θεολόγο δάσκαλό του τόν π. Γεώργιο Φλωρόφσκι, καί στήν συνέχεια γνώρισε τόν ἁγιορειτικό ἡσυχασμό ἀπό μαθητή τοῦ ἁγίου Ἰωσὴφ τοῦ Ἡσυχαστή, ἀπό τόν π. Φιλόθεο Ζερβάκο καί πολλούς Ἁγιορεῖτες Πατέρες.
Ὁ ἴδιος διακρινόταν ἀπό φυσική εὐφυΐα καί διέκρινε σαφέστατα τήν ὀρθόδοξη θεολογία τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων, ἀπό τήν σχολαστική καί προτεσταντική θεολογία, καί γι’ αὐτό κατέγραφε μέ ἀκρίβεια τίς διαφορές μεταξύ τους. Ἐνῶ ἑτοίμαζε τήν διδακτορική του διατριβή στήν Ἀθήνα τό 1955, διάβαζε ἅγιο Συμεών τόν Νέο Θεολόγο καί ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ.
Ἔχω προσωπική μαρτυρία ἀπό ἐπιζῶντα ἐκλεκτό Κληρικό, τόν Ἀρχιμ. Κύριλλο πρώην Ἡγούμενο τῆς Πατριαρχικῆς καί Σταυροπηγιακῆς Μονῆς τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου στό Ἔσσεξ Ἀγγλίας, ὁ ὁποῖος γνώριζε ἀπό τήν Ἀμερική τόν π. Γεώργιο Φλωρόφσκι καί τόν π. Ἰωάννη Ρωμανίδη, ὅτι ἔμεναν στήν Βοστώνη στήν ἴδια πολυκατοικία, ὅτι ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκι ἀγαποῦσε πολύ τόν π. Ἰωάννη Ρωμανίδη καί τόν θεωροῦσε διάδοχό του στήν θεολογία του. Δυστυχῶς, παρατηρῶ ὅτι σχεδόν ὅλοι οἱ θεολόγοι ἀγνοοῦν ἐσκεμμένως αὐτήν τήν πραγματικότητα, καί δέν τόν μνημονεύουν ὡς μαθητή, φίλο καί διάδοχο τοῦ π. Γεωργίου Φλωρόφσκι, καί τό χειρότερο θεωροῦν ἄλλους μαθητές τοῦ Φλωρόφσκι, πού δέν ἦταν, καί παραγνωρίζουν τόν π. Ἰωάννη Ρωμανίδη.
Δέν εἶχα τόν π. Ἰωάννη Ρωμανίδη καθηγητή στήν Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης, ἀφοῦ μετά τήν ἀποφοίτησή μου ἐξελέγη καθηγητής Δογματικῆς καί διορίστηκε, γιά διαφόρους λόγους, μετά ἀπό ἐνάμιση χρόνο. Ὅμως, ἐπειδή εἶχα διαβάσει σχεδόν ὅλους τούς μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας τοῦ 4ου αἰῶνα, ἰδίως τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, καί τόν ἅγιο Συμεών τόν Νέο Θεολόγο, καί εἶχα γνωρίσει πολλούς Ἁγιορεῖτες Πατέρες, ὅταν στήν συνέχεια διάβασα κείμενα τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη, κατάλαβα ὅτι εἶχε προσλάβει ὅλα τά ὀρθόδοξα ἑρμηνευτικά κλειδιά τῆς θεολογίας τους, καί γι’ αὐτό τόν ἀγάπησα. Γιά πρώτη φορά τόν συνάντησα στήν Ἀθήνα, μετά τήν συνταξιοδότησή του, ὅταν εἶχε κοιμηθῆ ὁ Γέροντάς μου ἅγιος Καλλίνικος καί μετατέθηκα ἐκεῖ ὡς Ἱεροκήρυξ. Τότε κατάλαβα τήν μεγάλη ἀξία του καί εἴχαμε σχεδόν καθημερινή ἐπικοινωνία καί τόν παρακολουθοῦσα στίς ὁμιλίες του στήν Ἀθήνα καί ἐντυπωσιαζόμουν ἀπό τήν πιστότητά του στήν Ὀρθόδοξη θεολογία τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας.
Μέχρι τώρα ἔχω ἐκδόσει μερικά βιβλία, ὅπως «Ἐμπειρική Δογματική» κατά τίς προφορικές παραδόσεις του (Α΄καί Β΄ τόμοι, περίπου 830 σελίδες), ἕναν μεγάλο τόμο μέ τίτλο «π. Ἰωάννης Ρωμανίδης ἕνας κορυφαῖος δογματικός θεολόγος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», σελ. 557, στόν ὁποῖο δημοσίευσα, μεταξύ τῶν ἄλλων, τήν σχέση του μέ τόν π. Γεώργιο Φλωρόφσκι καί συμπεριέλαβα 25 ἐπιστολές του σέ αὐτόν, ἕνα ἄλλο πολυσέλιδο βιβλίο μέ τίτλο «Πατερική καί σχολαστική θεολογία καί τό περιβάλλον τους, μέ βάση τίς προφορικές παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη» (σελ. 658), καθώς ἐπίσης τίς «Θεολογικές μελέτες» του (σελ. 496), καί τά σχετικά μέ τόν «Διορθόδοξο Θεολογικό Διάλογο: Περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, περί τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ», σελ. 320, συνολικά περίπου 3.000 σελίδες.
Σέ λίγες ἡμέρες θά ἐκδοθῆ ἕνα πολυσέλιδο ἔργο μου μέ τίτλο «Σπουδή στό ἔργο καί τήν διδασκαλία τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη», στό ὁποῖο περιλαμβάνονται ὅσα ἄρθρα ἔχω γράψει γιά τό ἔργο του, περίπου 700 σελίδες. Καί ἀκολουθοῦν καί ἄλλα. Αὐτό σημαίνει ὅτι γνωρίζω σέ βάθος τήν διδασκαλία του καί τό ἔργο του.
Ὁ π. Ἰωάννης θεολογικά ἐπέδρασε σέ πολλούς Κληρικούς, μοναχούς καί θεολόγους, οἱ ὁποῖοι ἐνθυμοῦνται τόν ἐμπνευσμένο διδάσκαλο καί θεολόγο. Καί στόν ἀκαδημαϊκό χῶρο, ἄν καί πολλοί δέν τό λένε, παρατηρῶ ὅτι δέχθηκαν ἰσχυρές ἐπιδράσεις ἀπό τήν διδασκαλία του, ἡ ὁποία ἦταν πρωτοπόρα στήν ἐποχή του καί ρηξικέλευτη. Εἶναι χαρακτηριστική ἡ φράση τοῦ καθηγητοῦ στήν Ἀμερική π. Γεωργίου Δράγα: «Ποιός δέν ἔχει ἐπηρεαστεῖ ἀπό αὐτόν;».
Ὑπάρχουν καί μερικοί πού γράφουν συστηματικά ἐναντίον τῆς θεολογίας του, ἡ ὁποία, ὅμως, εἶναι θεολογία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, καί τό κάνουν αὐτό εἴτε ἀπό ἄγνοια τῆς θεολογίας τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων, εἴτε ἀπό ἐπίδραση πού δέχθηκαν ἀπό ἄλλες παραδόσεις πού προέρχονται ἀπό τόν δυτικό χῶρο, εἴτε ἀπό ἄγνοια τῆς συνολικῆς διδασκαλίας τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη, εἴτε ἀπό ἄλλους λόγους, ἐσωτερικούς, ψυχολογικούς καί ἐπιθετικούς. Παρατηρῶ ὄτι αὐτοί συνήθως ἔχουν προβλήματα μέ τήν φιλοκαλική-ἡσυχαστική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας. Παρατηρῶ ὅτι δέν θέλουν νά τόν καταλάβουν, ἄν καί ἐγράφησαν χιλιάδες σελίδες, πού ἀναλύουν τήν διδασκαλία του.
Στήν συνέχεια θά δημοσιεύσω μιά κριτική σέ ἄκριτη, τουλάχιστον, παρουσίαση τοῦ ἔργου του μὲ τίτλο «Ἐνσυνείδητες παρερμηνεῖες τῆς συνολικῆς διδασκαλίας τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη».
Ἄς ἐλπίσω ὅτι τά ὅσα γράφονται ἐναντίον του εἶναι ἀπό ἄγνοια καί ἐπιπολαιότητα.
Αἰωνία νά εἶναι ἡ μνήμη τοῦ κορυφαίου Δογματικοῦ θεολόγου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας π. Ἰωάννου Ρωμανίδη.
Θέλω νά εὐχαριστήσω δημόσια τόν Πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου Ἁγίου Ὄρους Ἀρχιμ. π. Ἐφραίμ, ὁ ὁποῖος ἀνακοίνωσε πρόσφατα, στήν Μοναστική Σύναξη πού ἔγινε στήν Ἱερά Μονή Φανερωμένης Λευκάδος, ὅτι ἡ Ἱερά Μονή του, μέ τό Ἵδρυμα «Μάξιμος Γραικός», θά συγκαλέση Θεολογικό Συνέδριο γιά νά μελετηθῆ τό περισπούδαστο ἔργο τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη.